Boşanma, eşlerden birinin veya her ikisinin ortak yaşamı hukuken sona erdirmek amacıyla mahkemeye başvurmasıyla başlayan bir süreçtir. Türkiye’de boşanma, nafaka, velayet ve mal paylaşımı gibi konular 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu çerçevesinde düzenlenir. Sürecin anlaşmalı mı yoksa çekişmeli mi ilerleyeceği, tarafların ortak konularda uzlaşıp uzlaşmadığına bağlıdır.
Bu Alan Neleri Kapsar
Anlaşmalı boşanma süreci
Tarafların boşanmanın sonuçları konusunda anlaştığı, tek celsede sonuçlanabilen boşanma türü.
Çekişmeli boşanma süreci
Taraflardan birinin boşanmayı veya sonuçlarını kabul etmediği, delil ve tanık dinlenen yargılama süreci.
Velayet ve kişisel ilişki düzenlemesi
Ortak çocuğun velayetinin hangi eşe verileceği ve diğer eşle kişisel ilişkinin nasıl kurulacağı.
Nafaka türleri
Tedbir nafakası, yoksulluk nafakası ve iştirak nafakası gibi farklı nafaka kalemleri.
Mal rejimi ve mal paylaşımı
Evlilik süresince edinilen malların boşanma sonrası nasıl paylaşılacağı.
Soybağı ve nüfus kayıtlarına ilişkin uyuşmazlıklar
Babalık davası, nüfus kaydının düzeltilmesi gibi aile hukukuna bağlı diğer uyuşmazlıklar.
Süreç Adımları
-
01
Dava dilekçesinin hazırlanması ve mahkemeye başvuru
Boşanma talebinin ve varsa nafaka, velayet, tazminat taleplerinin dilekçede belirtilmesi.
-
02
Ön inceleme duruşması
Mahkemenin dilekçeleri, delilleri ve varsa anlaşma protokolünü ilk kez değerlendirdiği aşama.
-
03
Tanık ve delil aşaması (çekişmeli süreçte)
Tarafların iddialarını desteklemek üzere tanık dinletmesi ve belge sunması.
-
04
Bilirkişi incelemesi (gerektiğinde)
Özellikle mal rejimi tasfiyesinde mali kayıtların incelenmesi için bilirkişiye başvurulması.
-
05
Karar ve kesinleşme
Mahkemenin boşanma kararını vermesi ve kararın itiraz süreleri geçtikten sonra kesinleşmesi.
Anlaşmalı mı, Çekişmeli mi?
Anlaşmalı boşanmanın şartı, evliliğin belirli bir süredir devam etmiş olması ve tarafların boşanmanın mali ve velayete ilişkin sonuçları konusunda ortak bir protokol üzerinde uzlaşmasıdır. Bu protokolde nafaka, mal paylaşımı, tazminat ve velayet gibi konuların hepsinin yer alması beklenir; eksik bırakılan bir konu, hakimin talebi anlaşmalı olarak değerlendirmemesine yol açabilir.
Çekişmeli süreç ise taraflardan birinin boşanmayı, boşanma nedenini veya sonuçlarından birini kabul etmemesiyle başlar. Bu durumda dosyaya tanık dinlenir, gerekirse sosyal inceleme raporu istenir, mal varlığına ilişkin kayıtlar toplanır. Süreç anlaşmalıya göre daha uzun sürer ve duruşma sayısı dosyanın niteliğine göre artabilir.
Velayet Kararında Nelere Bakılır
| Unsur | Neden önemli |
|---|---|
| Çocuğun yaşı ve ihtiyaçları | Küçük yaştaki çocuklarda bakım sürekliliği öne çıkar |
| Ebeveynin fiili bakım kapasitesi | Çalışma düzeni, barınma koşulları değerlendirilir |
| Çocuğun görüşü (belirli bir olgunluğa ulaştıysa) | Mahkeme çocuğu dinleyebilir |
| Sosyal inceleme raporu | Uzman görüşü kararın dayanaklarından biridir |
Uygulamada sık görülen bir durum şu: taraflardan biri, velayeti "kaybetmemek" için anlaşmalı boşanmayı reddedip süreci uzatıyor, oysa çekişmeli sürecin sonunda velayet kararı değişmeyebiliyor ve sadece süreç yıpratıcı hale geliyor.
Nafaka Türleri Arasındaki Fark
- Tedbir nafakası
- Dava sürerken, karar kesinleşene kadar ödenmesi istenebilen geçici nafakadır.
- Yoksulluk nafakası
- Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf lehine, süresiz olarak talep edilebilen nafakadır.
- İştirak nafakası
- Velayeti kendisinde olmayan ebeveynin, ortak çocuğun giderlerine katılması için ödediği nafakadır.
Sık Karşılaşılan Durumlar
Eşlerden birinin yurt dışında yaşaması
Tebligat ve duruşmalara katılım, yurt dışı bağlantılı dosyalarda farklı usul gerektirebilir.
Boşanma sürecinde şiddet iddiası
Bu durumda ayrıca koruma tedbiri talep edilebilir; süreç boşanma davasından bağımsız yürür.
Ortak konutun kime bırakılacağı sorunu
Dava sürerken konutun kullanımına ilişkin geçici düzenleme istenebilir.
Mal kaçırma şüphesi
Taraflardan birinin dava öncesinde mal varlığını devretmesi şüphesi, ayrı bir inceleme konusu olabilir.
Yabancı mahkeme kararının tanınması
Yurt dışında verilmiş bir boşanma kararının Türkiye’de geçerli sayılması ayrı bir başvuru gerektirir.
Velayet kararına uyulmaması
Kişisel ilişki kararına rağmen çocuğun diğer ebeveynle görüştürülmemesi, ayrı bir hukuki başvuru konusu olabilir.
Mevzuat Dayanağı
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu
Evlilik birliğinin sona ermesi, velayet, nafaka ve mal rejimini düzenler.
Sıkça Sorulan Sorular
Evet, anlaşmalı boşanmanın kabul edilebilmesi için taraflardan her ikisinin duruşmada hazır bulunması ve hakim önünde iradelerini beyan etmesi gerekir.
Hayır, velayet cinsiyete göre otomatik belirlenmez; mahkeme çocuğun üstün yararını gözeterek karar verir.
Nafaka, tarafların gelir durumu, ihtiyaçlar ve hakkaniyet gözetilerek mahkeme tarafından belirlenir; somut tutar dosyaya göre değişir.
Hayır, hukuken zorunlu değildir, ancak taraflar arasındaki durum ayrı yaşamayı fiilen gerekli kılabilir.
Kesinleşmiş bir protokolün değiştirilmesi, ancak yeni bir dava veya tarafların yeniden anlaşmasıyla mümkün olabilir.
Evet, belirli bağlantı şartları sağlandığında Türk mahkemeleri yurt dışında evlenmiş çiftlerin boşanma davasına bakabilir.
Evet, yargılama sırasında taraflar uzlaşırsa dava anlaşmalı boşanmaya dönüştürülebilir.
Bu Sayfanın Özeti
- Anlaşmalı boşanma, tarafların mali ve velayete ilişkin tüm sonuçlarda uzlaşmasını gerektirir; eksik protokol süreci çekişmeliye çevirebilir.
- Velayet kararı cinsiyete göre değil, çocuğun üstün yararına göre verilir.
- Nafaka üç ayrı kalemden oluşur: tedbir, yoksulluk ve iştirak nafakası.
- Yurt dışı bağlantılı dosyalarda tebligat ve yabancı karar tanıma süreçleri ayrı bir uzmanlık alanıdır.
İlgili Konular
Son güncelleme: 14.08.2026
Hukuki süreçler bağımsız avukatlar tarafından yürütülür. Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez.